Fitrə sədəqəsi və onun şərtləri

Fitrə zəkatını çıxarmağın hökmü vacibdir. Yəni fərzdir. Çünki əgər kimsə Ramazan ayında fitrə zəkatı çıxarmasa o mütləq bunun qəzasını yerinə yetirməlidir. Bunu Peyğəmbər salləllahu əleyhi və səlləm fərz etmişdir. Abdullah ibn Ömər radiyallahu anhu demişdir: “Peyğəmbər salləllahu əleyhi və səlləm fitrə zəkatını 2,5 kq xurma və ya buğda fərz etmişdir”. (Buxari: 1433, Müslim: 984) Fitrə zəkatı hər bir oruc tutan və ya tutmayan kişi və qadın, böyük və kiçik müsəlmana vacibdir. Həmçinin səfərdə olub oruc tuta bilməyən adama da fitrə zəkatı vacibdir. Əvəzinə fitrə verilməsi müstəhəb olan ana bətnində olan uşaqdır. Bu Fiqh alimlərinin rəyidir. (İbn Üseymin)

Fitrə zəkatının vacib olmasının şərti

Fitrə zəkatı 3 şərtlə vacib olur:

1. Müsəlman olmaqla

2. Ramazanın son günündə günəşin batmasıyla.

Bu şərtə əsasən Ramazanın son günü günəş batdıqdan sonra ölən bir şəxsə fitrə zəkatı vacib olur. İstər fitrə zəkatını verməyə imkan olsun, istər imkanı olmadan ölsün fərq etməz. Lakin günəş batdıqdan sonra doğulan uşaq üçün fitrə zəkatı  vacib olmaz.  Ramazanın son günü günəş batmadan öncə ölən şəxsa də vacib olmaz. Lakin günəş batmadan doğulan uşaq üçün fitrə zəkatı vacib olur.

3. Şəxsin həm özünə, həm də ailəsinə bayram günü və gecəsində yetəcək qədər yemək olmasıyla.

Müsəlmanın fitrə zəkatını verməklə məsul olduğu şəxslər

Yuxarıdakı 3 şərt tamamlanan hər bir şəxsin özü və himayəsində olan atası, anası, nənə və babası, uşağı və həyat yoldaşı üçün fitrə zəkatı verməsi vacibdir. Lakin həmin şəxsin həddi büluğa çatan və işləməyə gücü olan uşağı üçün fitrə zəkatı verməsi vacib deyildir (övladı özü verə bilər).   Himyəsində olmayan qohumları üçün fitrə zəkatı verməsi ona vacib deyildir. Bir şəxsin malı, himayəsində olan kəslərin sədəqəsini verməyə yetəcək qədər deyilsə, öncə özünün, sonra həyat yoldaşının, sonra kiçik övladının, sonra atasının, sonra anasının, sonra işləməkdən aciz olan böyük oğlunun fitrə zəkatını verməlidir.  (Mutafa əl-Xin, Mustafa əl-Buğə “Böyük Şafii Fiqhi” 1/250)

Bəzi alimlər isə ana bətnində olan uşaq üçün fitrə zəkatının çıxarılmasını müstəhəb görüblər, lakin uşaq Ramazan ayında doğulduğu zaman fitrə zəkatı artıq vacibə çevrilir.

Fitrə zəkatının cinsi və miqdarı

Fitrə zəkatı ən çox yeyilən qidalardan verilməldir. Misal üçün buğda, arpa, qənd, düyü, un, çay bir sözlə gündəlik təlabat olan bütün ərzaq növləri ilə fitrə sədəqəsini vermək olar. Fitrə hər ölkənin yemək adətləri olan şeylərdən çıxarılır. Çünki Peyğəmbər salləllahu əleyhi və səlləm bunu təyin etməmişdir. (İbn Baz) Fitrə miqdarı isə yuxarıdakı hədisdə də bildirildiyi kimi 2.5 kq-dır. Müasir şafii alimləri bu gün bu məsələdə Əbu Hənifənin görüşünü götürməyi də mümkün sayırlar. Belə ki, hənəfi məzhəbi fitrə zəkatını qida əvəzinə pulla verməyin daha asan olduğunu bildirir. Beləcə fitrə zəkatını alan şəxs öz ehtiyacına uyğun olaraq bazarlıq edəcək və Ramazan bayramını qeyd edə biləcəkdir. Günümüz hesablamasıyla bu təxmini adam başına 5-7 AZN edir. (Mutafa əl-Xin, Mustafa əl-Buğə “Böyük Şafii Fiqhi” 1/250)

Fitrə zəkatının vaxtı

Fitrə zəkatını çıxarmağın caiz olduğu vaxt Ramazanın başından başlayıb bayramın birinci günü günəş batmasıyla bitər. Lakin vacib olma vaxtı isə Ramazanın son günü günəşin batmasıyla başlayar. Kim bayram namazına qədər fitrə zəkatını çıxarsa o fitrə zəkatı çıxarmış kimi savab qazanır, kim bayram namazından sonra çıxarsa artıq o fitrə zəkatı olmaq hökmündən çıxır və sədəqə hesab olunur. Fitrə zəkatını çıxarmağın ən fəzilətli vaxtı Ramazanın son günü məğrib namazından sonra bayram namazına qədərdir. Bunun dəlili Peyğəmbər salləllahu əleyhi və səlləmin İbn Ömərdən rəvayət olunan bu hədisidir: “Xalq Bayram namazına çıxmadan öncə fitrə sədəqəsini verin”. (Buxari: 1432) İmam Şafii fitrə zəkatının bayram gününün sonuna təxir edilməsinin məkruh olduğunu bildirir. Əgər bayram günü verilməzsə o şəxs günahkar olar və qəza etməlidir.

Qeyd: Saytdakı paylaşımlardan istifadə edərkən mənbə olaraq Suffa.net göstərməyi unutmayın.

 

Bu mövzuda fikirlərinizi bizimlə bölüşün




Sosial Şəbəkə Səhifələrimiz


Hər gün bir yeni video paylaşdığımız Youtube kanalımıza abunə olmağı unutmayın..

Bundan əlavə bizi İnstagram, Facebook, Whatsapp və digər şəbəkələrdən də izləyə bilərsiz.